» Umowa rachunku w spółdzielczej kasie oszczędnościowo-kredytowej

Umowa rachunku w spółdzielczej kasie oszczędnościowo-kredytowej

Cena podstawowa brutto: 83,00 zł
Twoja cena: 25,73 zł

Szczegóły towaru:
Seria: MONOGRAFIE
Wydawnictwo: Wolters Kluwer Polska - OFICYNA
Stan prawny: 1.06.2009 r.
Wydanie: 1
Rok publikacji: 2009
Rodzaj: monografia
ISBN: 978-83-7601-474-6
Okładka: twarda
Format: A5 (148 × 210 mm)
Liczba stron: s. 296
Kod towaru: KAM-1207:W01P01

Realizacja: Wysłanie paczki w 48 h (dni robocze) + czas dostawy. Dostawa GRATIS POCZTĄ przy zamówieniu już od 20 zł, KURIER GRATIS - od 190 zł

opis

Stan prawny na 1.06.2009 r.

Książka powstała w oparciu o rozprawę doktorską, której obrona miała miejsce na Wydziale Prawa, Prawa Kanonicznego i Administracji Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego Jana Pawła II, i stanowi pierwsze kompleksowe opracowanie zagadnienia umowy rachunku w spółdzielczej kasie oszczędnościowo-kredytowej.

Rachunek ma szczególne znaczenie nie tylko dla spółdzielczych kas, ale również dla ich członków, będąc jednym z centralnych zagadnień o znaczeniu zarówno teoretycznym, jak i praktycznym. Z uwagi na to, że praca stanowi swoiste novum, wyrażono w niej wiele poglądów, które niejednokrotnie mogą wydawać się kontrowersyjne, zachęcając jednocześnie do polemiki. Autor uwypukla w swej książce podobieństwa i różnice pomiędzy rachunkiem w spółdzielczej kasie a rachunkiem bankowym, odnosząc się również w wielu miejscach do prawa bankowego. Jednym z najważniejszych zagadnień, poza charakterem prawnym rachunku, jest możliwość kształtowania treści umowy rachunku w granicach zasady swobody umów. Tematyka dotyczy także rodzajów rachunków, jakie mogą być prowadzone (w szczególności rachunki wspólne i powiernicze), charakteru prawnego wpłaty i wypłaty z rachunku, a także zagadnień prawnorodzinnych związanych z prowadzeniem rachunku.

Description »

Zobacz spis treści »

Wykaz skrótów
str. 11

Wprowadzenie
str. 15

Rozdział 1
System unii kredytowych
str. 19

1.1. Geneza i rozwój unii kredytowych na świecie
str. 19
1.2. Geneza i rozwój unii kredytowych w Polsce
str. 24
1.3. Regulacja prawna systemu spółdzielczych kas oszczędnościowo-kredytowych w Polsce
str. 28
1.4. Umiejscowienie spółdzielczych kas oszczędnościowo-kredytowych w systemie światowym
str. 33
1.5. Regulacje prawa europejskiego odnoszące się do unii kredytowych
str. 35
1.6. Podstawy prawne prowadzenia rachunku w spółdzielczej kasie oszczędnościowo-kredytowej
str. 41

Rozdział 2
Charakter prawny umowy rachunku w spółdzielczej kasie oszczędnościowo-kredytowej
str. 60

2.1. Stosunek rachunku, umowa rachunku i rachunek w spółdzielczej kasie oszczędnościowo-kredytowej.
str. 60
2.2. Charakter prawny sensu stricto
str. 64
2.2.1. Umowa nazwana
str. 64
2.2.2. Czynność prawna zobowiązująca
str. 65
2.2.3. Odpłatność
str. 68
2.2.4. Wzajemność
str. 69
2.2.5. Czynność prawna konsensualna
str. 72
2.2.6. Problem kauzalności
str. 73
2.3. Odróżnienie umowy rachunku w spółdzielczej kasie oszczędnościowo-kredytowej od umowy depozytu nieprawidłowego, umowy przechowania oraz umowy pożyczki
str. 75
2.3.1. Umowa depozytu nieprawidłowego
str. 75
2.3.2. Umowa przechowania
str. 78
2.3.3. Umowa pożyczki
str. 79
2.4. Charakter prawny środków pieniężnych na rachunku w spółdzielczej kasie oszczędnościowo-kredytowej
str. 80
2.5. Charakter prawny wpisu na rachunek w spółdzielczej kasie oszczędnościowo-kredytowej.
str. 84
2.5.1. Klasyfikacja zdarzeń prawnych
str. 85
2.5.2. Charakter prawny wpisu na rachunek bankowy
str. 87
2.5.3. Charakter prawny wpisu na rachunek w spółdzielczej kasie oszczędnościowo-kredytowej
str. 94
2.6. Charakter prawny wpłaty i wypłaty z rachunku w spółdzielczej kasie oszczędnościowo-kredytowej
str. 96

Rozdział 3
Przedmiot umowy rachunku w spółdzielczej kasie oszczędnościowo-kredytowej oraz kształtowanie treści tej umowy w świetle zasady swobody umów
str. 98

3.1. Zagadnienia ogólne
str. 98
3.2. Umowa rachunku w spółdzielczej kasie w świetle zasady swobody umów
str. 104
3.3. Rachunki wymienione w przepisie art. 49 prawa bankowego
str. 113
3.4. Rachunek powierniczy
str. 123
3.5. Rachunek wspólny
str. 140
3.6. Pozostałe rodzaje rachunków
str. 153

Rozdział 4
Powiązanie stosunku prawnego rachunku ze stosunkiem członkostwa w spółdzielczej kasie oszczędnościowo-kredytowej
str. 157

4.1. Zagadnienia ogólne
str. 157
4.2. Powiązanie praw wynikających ze stosunku rachunku z prawami wynikającymi ze stosunku członkostwa
str. 158
4.3. Powiązanie stosunku prawnego rachunku ze stosunkiem członkostwa w spółdzielczej kasie oszczędnościowo-kredytowej
str. 161
4.4. Zawarcie umowy rachunku z osobą niebędącą członkiem spółdzielczej kasy oszczędnościowo-kredytowej
str. 162
4.5. Podmiotowe przekształcenia stosunku rachunku w spółdzielczej kasie oszczędnościowo-kredytowej
str. 165
4.5.1. Zmiana podmiotu prowadzącego rachunek.
str. 165
4.5.2. Zmiana posiadacza rachunku
str. 170
4.5.3. Przelew wierzytelności o zwrot oszczędności zgromadzonych na rachunku przez członka spółdzielczej kasy oszczędnościowo-kredytowej
str. 173
4.5.4. Powierniczy przelew wierzytelności o zwrot oszczędności zgromadzonych na rachunku przez członka spółdzielczej kasy oszczędnościowo-kredytowej
str. 175

Rozdział 5
Zagadnienia prawnorodzinne powiązane z prowadzeniem rachunku w spółdzielczej kasie oszczędnościowo-kredytowej przez jednego z małżonków
str. 182

5.1. Zagadnienia prawnoporównawcze
str. 182
5.2. Posiadanie rachunku w spółdzielczej kasie oszczędnościowo-kredytowej przez jednego małżonka
str. 184

Rozdział 6
Dyspozycja na wypadek śmierci z rachunku w spółdzielczej kasie oszczędnościowo-kredytowej
str. 196

6.1. Charakter prawny dyspozycji na wypadek śmierci
str. 196
6.1.1. Dyspozycja na wypadek śmierci - sukcesja syngularna
str. 196
6.1.2. Czynność prawna mortis causa
str. 198
6.1.3. Rozrządzenie na wypadek śmierci
str. 204
6.1.4. Kauzalność i abstrakcyjność
str. 206
6.2. Wzajemny stosunek dyspozycji na wypadek śmierci i testamentu
str. 207
6.2.1. Pierwszeństwo dyspozycji przed testamentem
str. 207
6.2.2. Sytuacja spadkobierców po śmierci spadkodawcy, który ustanowił dyspozycję na wypadek śmierci z rachunku w spółdzielczej kasie oszczędnościowo-kredytowej
str. 209
6.3. Stosunek dyspozycji na wypadek śmierci do zapisu i darowizny
str. 210
6.4. Dyspozycja na wypadek śmierci z rachunku w spółdzielczej kasie oszczędnościowo-kredytowej - zagadnienia szczegółowe
str. 214
6.4.1. Dyspozycja na wypadek śmierci ustanowiona przez posiadacza rachunku nieposiadającego pełnej zdolności do czynności prawnych
str. 214
6.4.2. Forma ustanowienia oraz odwołania dyspozycji na wypadek śmierci
str. 217
6.4.3. Krąg osób uprawnionych do bycia beneficjentami dyspozycji. Porównanie z kręgiem spadkobierców ustawowych
str. 218
6.4.4. Maksymalna wysokość kwoty będącej przedmiotem dyspozycji
str. 221
6.4.4.1. Zagadnienia ogólne dotyczące maksymalnej kwoty dyspozycji
str. 221
6.4.4.2. Wielość dyspozycji
str. 222
6.4.5. Dopuszczalność odmowy przyjęcia dyspozycji na wypadek śmierci przez beneficjenta
str. 225
6.4.6. Dopuszczalność uznania beneficjenta dyspozycji na wypadek śmierci za niegodnego na podstawie przepisu art. 928 § 1 k.c.
str. 228
6.4.7. Skutki dokonania wypłaty na rzecz osoby nienależącej do kręgu beneficjentów
str. 229
6.4.8. Opodatkowanie kwoty będącej przedmiotem dyspozycji na wypadek śmierci
str. 234

Rozdział 7
Przyczyny i skutki wygaśnięcia umowy rachunku w spółdzielczej kasie oszczędnościowo-kredytowej
str. 238

7.1. Przyczyny wygaśnięcia umowy rachunku w spółdzielczej kasie oszczędnościowo-kredytowej
str. 238
7.2. Ustanie stosunku rachunku w spółdzielczej kasie oszczędnościowo-kredytowej na skutek wypowiedzenia
str. 239
7.3. Rozwiązanie umowy rachunku w spółdzielczej kasie na mocy zgodnego oświadczenia woli obu stron tej umowy
str. 241
7.4. Ustanie stosunku rachunku w spółdzielczej kasie oszczędnościowo-kredytowej na skutek wygaśnięcia stosunku członkostwa
str. 242
7.4.1. Wystąpienie członka ze spółdzielczej kasy oszczędnościowo-kredytowej za wypowiedzeniem
str. 242
7.4.2. Wykluczenie ze spółdzielni oraz wykreślenie z rejestru członków
str. 243
7.4.3. Skreślenie z rejestru członków
str. 248
7.5. Ustanie stosunku rachunku w spółdzielczej kasie oszczędnościowo-kredytowej na skutek likwidacji spółdzielczej kasy
str. 249
7.6. Ustanie stosunku rachunku w spółdzielczej kasie oszczędnościowo-kredytowej na skutek wykreślenia spółdzielni bez przeprowadzania likwidacji
str. 251
7.7. Ustanie stosunku rachunku w spółdzielczej kasie oszczędnościowo-kredytowej na skutek upadłości spółdzielczej kasy
str. 252
7.8. Ustanie stosunku rachunku w spółdzielczej kasie oszczędnościowo-kredytowej na skutek wykreślenia spółdzielczej kasy z rejestru bez przeprowadzania postępowania upadłościowego
str. 253

Rozdział 8
Potrącenie oraz przedawnienie roszczeń ze stosunku rachunku w spółdzielczej kasie oszczędnościowo-kredytowej
str. 255

8.1. Potrącenie z rachunku w spółdzielczej kasie oszczędnościowo-kredytowej
str. 255
8.2. Przedawnienie roszczeń wynikających ze stosunku rachunku w spółdzielczej kasie oszczędnościowo-kredytowej
str. 261

Wnioski końcowe
str. 265

Źródła prawa
str. 273

Literatura
str. 281

Table of contents »

fragment publikacji

Wprowadzenie

Spółdzielcze kasy oszczędnościowo-kredytowe mają korzenie historyczne sięgające XIX w., bowiem za pierwszą tego rodzaju spółdzielnię na ziemiach polskich uważa się Spółkową Kasę Oszczędności w Czernichowie pod Krakowem, założoną przez doktora Franciszka Stefczyka, który zyskał miano najbardziej zasłużonego pioniera spółdzielczości finansowej w Polsce. Spółdzielcze kasy funkcjonowały w zasadzie do końca II wojny światowej, a ich ostateczna likwidacja nastąpiła w 1975 r. Po upadku komunizmu spółdzielcze kasy odrodziły się jako nowoczesne instytucje kredytowe, kontynuujące tradycję przerwaną po II wojnie światowej.

Instytucje o charakterze spółdzielczych kas oszczędnościowo-kredytowych funkcjonują na całym świecie, jednakże w ustawodawstwach państw obcych, a przede wszystkim w systemach prawnych common law (Wielka Brytania, Irlandia, Stany Zjednoczone oraz w części brytyjskiej Kanady) spółdzielcze kasy oszczędnościowo-kredytowe nazywane są uniami kredytowymi (credit unions). Unie Kredytowe zrzeszają się w pozarządowych organizacjach międzynarodowych, które promują te instytucje w skali światowej i wspierają ich rozwój na różnych płaszczyznach. Największą tego rodzaju organizacją jest Światowa Rada Związków Kredytowych World Council of Credit Unions (WOCCU) z siedzibą w Madison w stanie Wisconsin w Stanach Zjednoczonych, która obecnie zrzesza przeszło 46 000 unii kredytowych działających w 97 państwach świata. Spółdzielcze kasy oszczędnościowo-kredytowe są również zrzeszone w WOCCU za pośrednictwem Kasy Krajowej, która jest członkiem tej organizacji od 2000 r.

Spółdzielcze kasy były przedmiotem wielu opracowań w literaturze prawniczej, w tym prac magisterskich, doktorskich oraz habilitacyjnych, których znaczna część dotyczyła ich konstrukcji prawnej, rozwoju w aspekcie historycznym oraz ekonomicznych mechanizmów ich działalności. Najważniejszym aspektem działalności spółdzielczych kas są prowadzone przez nie rachunki. Umowa rachunku bankowego jest uregulowana w ustawie z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16, poz. 93 z późn. zm.), szczegółowo zaś umowa ta uregulowana jest w ustawie z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Prawo bankowe (tekst jedn.: Dz. U. z 2002 r. Nr 72, poz. 665 z późn. zm.) oraz w normach technicznych niższej rangi niż ustawa, co czyni tę materię niezwykle skomplikowaną i złożoną. Materia ta staje się jeszcze bardziej skomplikowana, gdy uwzględnimy, że przepisy k.c. o umowie rachunku bankowego odsyłają do odpowiedniego stosowania do rachunku prowadzonego przez spółdzielcze kasy, zaś przepisy ustawy z dnia 14 grudnia 1995r. o spółdzielczych kasach oszczędnościowo-kredytowych (Dz. U. z 1996 r. Nr 1, poz. 2 z późn. zm.) odsyłają tylko do niektórych przepisów prawa bankowego, dotyczących rozliczeń pieniężnych (art. 63-68). W literaturze szeroko omawiana była umowa rachunku bankowego, jednakże umowa rachunku w spółdzielczej kasie, jako źródło powstania stosunku rachunku którego częścią jest prawo podmiotowe, jako element treści tego stosunku stanowiące funkcjonalnie sprzężone ze sobą wiązki uprawnień i obowiązków, nie było dotychczas przedmiotem kompleksowego opracowania w literaturze prawa cywilnego.

Temat pracy jest również doniosły społecznie, ponieważ dotyczy milionów ludzi w Polsce. Obecnie bowiem do SKOK-ów należy około 1,7 mln członków, a każdy członek posiada co najmniej jeden rachunek. Problematyka rachunku nie dotyczy jednak tylko samych posiadaczy rachunków, ale również członków ich rodzin, którzy w aspekcie ekonomicznym, jako osoby tworzące wspólne gospodarstwo domowe, niezależnie od tego czy są, czy nie są członkami spółdzielczej kasy, pośrednio korzystają z usług świadczonych przez nie.

Szczegółowe opracowanie tak istotnego i niezgłębionego zagadnienia stanowi wyzwanie dla każdego prawnika. Regulacja stosunku prawnego rachunku jest zarówno statyczna, jak i dynamiczna. Charakter statyczny przejawia się w przepisach k.c., które ustanawiają trwałe i stabilne elementy stosunku rachunku. Dynamika regulacji związana jest z nieustannym rozwojem instytucji spółdzielczych kas, w zasadzie już od chwili wejścia w życie ustawy z dnia 23 maja 1991 r. o związkach zawodowych (tekst jedn.: Dz. U. z 2001 r. Nr 79, poz. 854 z późn. zm.), której to przepis art. 39 dał możliwość tworzenia w zakładach pracy spółdzielczych kas oszczędnościowo- kredytowych. Dynamika związana jest również z rozwojem środków technicznych, a w szczególności możliwości komunikacji elektronicznej pomiędzy spółdzielczą kasą a jej członkiem. Stosunek prawny rachunku jest więc interesującym przykładem tego, że zmiany otoczenia prawnego są w pewnej części wymuszane rozwojem środków technicznych.

Należy zauważyć, że pomimo takiej złożoności aktów prawnych regulujących stosunek rachunku, jego unormowanie nie jest wystarczające. Ustawodawca przede wszystkim nie określił rodzajów rachunków, jakie mogą być prowadzone przez spółdzielcze kasy. Z tego względu duża część pracy poświęcona została zagadnieniu możliwości stosowania przepisów prawa bankowego dotyczących rodzajów rachunków do rachunku w spółdzielczej kasie oraz zasadzie swobody umów, wyrażonej w przepisie art. 3531 k.c., jako zasady umożliwiającej kształtowanie treści stosunku prawnego rachunku. W szczególności istotne jest ustalenie, w jakim zakresie możliwe jest stosowanie przepisów prawa bankowego, dotyczących rodzajów rachunków bankowych, do rachunku w spółdzielczej kasie oszczędnościowo-kredytowej - jako nienormatywnego wzorca umownego - w oparciu o wspomnianą pryncypialną zasadę prawa cywilnego. W praktyce wątpliwości wzbudza dopuszczalność prowadzenia rachunków wspólnych oraz rachunków powierniczych przez spółdzielcze kasy, a próba rozstrzygnięcia tej wątpliwości jest również przedmiotem analizy niniejszej pracy.

Ustawa o s.k.o.k. zezwala również posiadaczowi rachunku na dysponowanie pewną częścią wkładów na wypadek śmierci. Dyspozycja na wypadek śmierci znana jest również prawu bankowemu, jednakże regulacje tej instytucji w ustawie o spółdzielczych kasach oszczędnościowo-kredytowych oraz w prawie bankowym znacznie od siebie odbiegają. Problematykę tę omawia szczegółowo opracowanie.

Niniejsza praca oparta jest przede wszystkim na metodzie dogmatyczno-prawnej i dotyczy egzegezy przepisów prawa opartych wyłącznie na cywilnoprawnej metodzie regulacji stosunków społecznych, niezależnie od tego, w jakim akcie prawnym te przepisy się znajdują. Pomocniczo zastosowana została również metoda prawnoporównawcza. Niektóre zagadnienia analizowane są bowiem w świetle rozwiązań przewidzianych zarówno przez systemy prawne państw obcych, jak również przez akt modelowy (Model Law) wydany przez WOCCU. W pracy nie został wydzielony odrębny rozdział prawnoporównawczy, w którym opisane byłyby rozwiązania stosowane przez unie kredytowe różnych państw. Przyjmując, że oba rozwiązania są dopuszczalne w pracy doktorskiej, wydaje się, że dla potrzeb tego opracowania, wybrana przeze mnie pomocniczo stosowana metoda prawnoporównawcza jest bardziej czytelna dla odbiorcy i pozwala na lepsze zrozumienie pracy.

Niniejsza praca jest książkową wersją rozprawy doktorskiej obronionej na Wydziale Prawa, Prawa Kanonicznego i Administracji Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego.

Chciałbym w związku z tym serdecznie podziękować promotorowi przewodu doktorskiego, Panu dr. hab. Adamowi Jedlińskiemu za zaangażowanie i pomoc, jaką okazał w trakcie przygotowywania rozprawy.

Jednocześnie serdeczne podziękowanie składam recenzentom pracy - Panu prof. dr. hab. Henrykowi Ciochowi i Panu prof. dr. hab. Andrzejowi Kidybie za wnikliwe recenzje i cenne uwagi.

Omówienie umowy rachunku w spółdzielczej kasie oszczędnościowo-kredytowej rozpoczynam od historycznego aspektu działalności instytucji prowadzących ten rachunek, bowiem omówienie tego zagadnienia jest niezbędne dla zrozumienia specyfiki działania spółdzielczych kas. Z punktu widzenia metodologicznego konieczne jest więc wprowadzenie w zagadnienia związane z genezą i funkcjonowaniem systemu unii kredytowych na świecie.

fragment publikacji
strony 15-18

klienci, którzy nabyli tę pozycję kupili również:

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz

Bogusław Dauter, Bogusław Gruszczyński, Andrzej Kabat, Małgorzata Niezgódka-Medek